DIETA   PRZECIWMIAŻDŻYCOWA

 Dieta w leczeniu miażdżycy jest jednym z ważniejszych elementów walki z chorobą, ponieważ w większości przypadków odpowiednie żywienie oraz aktywność fizyczna może „sprowadzić" poziom cholesterolu do prawidłowego stanu. Czasami zdarza się, że wysoki poziom tego związku utrzymuje się mimo wielkich starań, ale przyczyną tego najprawdopodobniej są uwarunkowania genetyczne. Istotnym czynnikiem tej ogólnoustrojowej choroby jest tworzenie się wewnątrzkomórkowych i międzykomórko­wych złogów lipidowych w błonie wewnętrznej tętnic , w efekcie czego dochodzi do zwężenia światła tętnic z następowym niedokrwieniem tkanek i narządów położonych dystalnie w stosunku do zmian miażdżycowych. Późniejsze objawy tej choroby to przede wszystkim powikłania miażdżycy trwającej dłuższy czas:

- niewydolność wieńcowa,

- zawał mięśnia sercowego,

- chromanie przestankowe (zaburzenia w chodzeniu), zgorzele kończyn dolnych,

- otępienie starcze,

- udar mózgu,

Główne zasady diety przeciwmiażdżycowej:

1. Wyeliminować lub bardzo rygorystycznie ograniczyć spożywanie cukrów prostych ( cukier spo­żywczy, słodycze, słodkie desery), ponieważ:

- podnoszą gwałtownie poziom cukru we krwi, sprzyjają postępującej miażdżycy, ponieważ z   nadmiaru cukrów prostych powstają związki lipidowe (tłuszcz),

- powodują wzmożone wydzielanie insuliny, która w nadmiarze drażni ścianki tętnic i uszkadza je, a proces ten jest bardzo dobrym podłożem do tworzenia blaszek miażdżycowych.

2. Zwiększyć podaż węglowodanów złożonych ze względu na:

- minimalną zawartość tłuszczów, obecność w nich wielonienasyconych kwasów tłuszczowych,

- dużą zawartość witamin i składników mineralnych, główne źródło  włókien roślinnych (błonnik, pektyny).

3. Wykorzystywać jak najwięcej produkty bogate w błonnik i pektyny , ponieważ na ich powierzchni osadzają się związki lipidowe i wydalane są na zewnątrz organizmu:

- pieczywo ( pszenno - razowe, żytnio - razowe, graham ),

- grube kasze ( gryczana, jęczmienna, krakowska),

- płatki zbożowe ( owsiane, jęczmienne, kukurydziane, pszenne),

- otręby            zbóż, warzywa,

- owoce świeże i suszone, ryż nieoczyszczony ( brunatny ),

4.Wyeliminować lub rygorystycznie ograniczyć produkty tłuste ( pochodzenia zwierzęcego zawierające nasycone kwasy tłuszczowe):

tłuszcze zwierzęce: smalec, słonina, boczek, łój, masło, produkty tłuste śmietany, sery żółte, topione, tłuste mięsa, wędliny, podroby

5. Wyeliminować lub rygorystycznie ograniczyć produkty, które zawierają duże ilości cholesterolu:

- podroby (mózg. wątroba, serce),

- żółtko jaja,

- masło, śmietana wysokoprocentowa, ser żółty i topiony..

6. Zwiększyć podaż tłuszczów roślinnych.

7. U ludzi otyłych zredukować ilość kalorii w codziennych jadłospisach, ponieważ utrata nadwagi sprzyja obniżeniu poziomu cholesterolu i nadciśnienia tętniczego ( produkty roślinne).

8. Zwiększyć podaż witaminy C ponieważ obniża wewnątrzustrojową syntezę cholesterolu. Niedobór tej witaminy przyspiesza jego osadzanie w tętnicach.

9. Dostarczyć odpowiednią ilość magnezu (wspomaga spalanie tłuszczu) i potasu (reguluje pracę serca)

- źródła tych pierwiastków: chude mięsa, ryby. ryż, kasz gryczana, płatki owsiane, migdały, groch, fasola, soja, warzywa (zwłaszcza zielone), suszone owoce, ziemniaki, papryka, koncentrat pom.

10. Ważną rolę w diecie przeciwmiażdżycowej odgrywa odpowiednia ilość sodu, ponieważ j ego nadmiar powoduje zatrzymanie wody w organizmie, a wówczas układ krążenia zostaje nadmiernie obciążony. Jakiekolwiek zwiększenie ciśnienia przy współistniejącej miażdżycy może spowodować wylew, zawał lub inne groźne powikłania, dlatego ograniczamy spożycie soli kuchennej i produktów bogatych w nią:

- wędliny peklowane, konserwy, sery żółte i topione, produkty konserwowane benzoesanem sodu.

11. Zwrócić uwagę na obecność w jadłospisie pokarmów bogatych w chrom ( płatki zbożowe, ziemniaki, ryż, fasola), w selen- chroni komórki mięśnia sercowego -( ryby, owoce morza, otręby pszenne, kiełki pszenicy, pomidory, drożdże, grzyby, czosnek, kukurydza, produkty zbożowe nieoczyszczone, pieczywo razowe), w niacynę- pobudza krążenie i obniża ciśnienie- (drożdże, migdały, ser biały, płatki owsiane, kasza gryczana, orzechy włoskie i arachidowe, warzywa strączkowe suche, groszek zielony, szpinak, ziemniaki, jabłka), w wit. B- antyutleniacz-( warzywa zielone, otręby, kiełki pszenicy).

CHOLESTEROL - prawidłowy poziom tego związku we krwi nie powinien przekraczać 200mg/l

.Wyższe stężenie cholesterolu stanowi zagrożenie rozwojem miażdżycy. Cholesterol odkłada się nie tylko w ścianach naczyń krwionośnych , ale także w pęcherzyku żółciowym w postaci kamieni.

LDL - „ zły" cholesterol inicjuje zmiany patologiczne w naczyniach krwionośnych i można go obniżyć za pomocą diety niskotłuszczowej.

HDL - „ dobry" cholesterol, którego nie można podwyższyć dietą tylko wysiłkiem fizycznym. Należy pamiętać, że nadmiar olejów roślinnych może obniżyć tzw.: „ dobry" cholesterol. 

ZASADY SPORZĄDZANIA POSIŁKÓW:

 1. Techniki kulinarne wykorzystywane w tej diecie:

   - gotowanie w sposób tradycyjny lub przy użyciu formy budyniowej albo szybkowaru, duszenie bez tłuszczu z uprzednim lekkim obsmażeniem na patelni z powłoką teflonową, pieczenie w folii aluminiowej albo w pergaminie.

2. Zupy i sosy sporządzać na wywarach mięsno -jarzynowych odtłuszczonych i podprawiać mlekiem, jogurtem, śmietanką niskoprocentową z niewielką ilością mąki.

3. Do każdego posiłku starać się o dodatek warzywny lub owocowy.

4. Należy pamiętać o mleku każdego dnia i jego przetworach.

5. Powinniśmy stosować częściej sałatki, potrawy półmięsne

6. Pożądane jest zamiast masła używanie miękkich margaryn ( w kubeczkach) - np.; „Tiny", „Flory", „Karny", „Bony", „Nowa", itp., ponieważ nie zawierają cholesterolu i dzięki najnowszym technologiom nie mają w swoim składzie kwasów tłuszczowych typu „trans", które podnoszą poziom cholesterolu, a zawierają je produkty zwierzęce i twarde margaryny.

7. Stosować częściej oleje roślinne w postaci surowej (jako dodatek do surówek i sałatek).

8. Olej rzepakowy i uniwersalny stosuje się do obsmażania - sporadycznie!

9. Zwrócić uwagę na częstsze wykorzystywanie w jadłospisach ryb i owoców morza ze względu na ich właściwości przeciwmiażdżycowe.

10. Kawa naturalna mielona, zaparzana „ po turecku" lub gotowana będzie wpływała na wzrost stężenia cholesterolu w surowicy krwi. Takiego działania nie wywiera kawa rozpuszczalna i parzona w domowym ekspresie.

Owoce i warzywa .które zasługują na częstsze wykorzystywanie w jadłospisach ze względu na swe właściwości obniżające poziom cholesterolu:

Warzywa- kalafior, kapusta, karczochy, marchew, papryka, cebula, bakłażan, cebula, czosnek, groszek zielony, seler, strączkowe suche (fasola, groch, bób).

Owoce-jabłka, morele, orzechy, czereśnie, grejpfruty, wiśnie.

PRZYKŁADOWE JADŁOSPISY :

Przykład I:

Śniadanie:         płatki owsiane na mleku.

Śniadanie II:     graham z szynką gotowaną, sok pomidorowy.

Obiad:              rosół odtłuszczony z makaronem, kurczak gotowany, ziemniaki, surówka z marchwi i

jabłka z  olejem.

Podwieczorek: winogrona.

Kolacja:            sałatka jarzynowa z majonezem z białek, chleb razowy, herbata ziołowa.

Przykład II:

Śniadanie:         grahamka, masło, szynka z indyka, papryka czerwona, herbata z dzikiej róży.

Śniadanie II:     jogurt naturalny z kiełkami pszenicy.

Obiad:              barszcz czerwony, pulpet rybny, ziemniaki, surówka z warzyw mieszanych z oliwą.

Podwieczorek: krakersy, sok pomarańczowy.

Kolacja:            galaretka drobiowa, pieczywo razowe, „ Tina", kawa zbożowa z mlekiem.

Przykład III:

Śniadanie:         pieczywo razowe, „Flora", polędwica drobiowa, pomidor z cebulką, bawarka.

SniadanieII:      kefir z płatkami kukurydzianymi,

Obiad:              zupa pomidorowa z ryżem, cielęcina pieczona w folii, ziemniaki, sałata z olejem i cytryną.

Podwieczorek: mandarynki.

Kolacja:            twarożek z jogurtem, grahamka, ogórek świeży, herbata.

Przykład IV:

Śniadanie:        kasza gryczana na mleku.

SniadanieII:      pieczywo żytnie, parówki cielęce, ogórek kiszony, kawa Inka.

Obiad:             zupa ziemniaczana, pierś z kurczaka duszona w jarzynach, ryż brunatny na sypko, surówka z

kapusty, kompot z truskawek

Kolacja:            tuńczyk w oleju, pieczywo mieszane, pomidor, herbata.

Należy podkreślić, że istota działań profilaktycznych chorób układu krążenia ( w tym miażdżycy ) polega nie tylko na racjonalizacji żywienia, ale także na zwiększeniu aktywności fizycznej rezygnacji z palenia papierosów, unikania stresów, inaczej mówiąc na zmianie stylu życia.